KÜÇÜREK DE OLSA HADDİ AŞMA

KÜÇÜREK DE OLSA HADDİ AŞMA

 Muharrem Dayanç

Yunus Emre hayranı bir insanım.

Kimsenin fark etmediği, yer yer aşırı yorumlar da içeren birçok yazı yazdım onunla ilgili, farklı metinlerde yüzlerce kez gönderme yaptım bu Türkmen kocasına. Bazen bir dizesi bir beyti yetti beni kendimden almaya. Ezberimden onlarca beyit yüzlerce dize okuyabilirim Yunus’tan. Bunlar hayata, edebiyata, insana dair incelikler barındırır genelde içlerinde. Gerçi onun ağzından çıkanların hemen hepsi biraz öyle değil mi?

Öyle sözler söyler ki hazret, onları okuduktan sonra yenilenirsiniz, pişersiniz, çiçek açarsınız, eskisi gibi kalamazsınız bir daha.

Dilime pelesenk olmuş Yunus söyleyişlerinden biri:

Taş gönülde ne biter dilinde ağu tüter

Nice yumşak söylese sözü savaşa benzer

 (Taş gibi katılaşmış bir gönülde (bir gönül bahçesinde) ne yetişir ne yeşerebilir? Elbette hiçbir şey! Gönlü (gönül bahçesi) taşlaşmış bir kişinin ağzından herkesi zehirleyen kırıcı sözler çıkar ancak.

Böyle insanlar, ne kadar yumuşak konuşmaya çalışsalar da özlerindeki eksiklikten dolayı sözleri savaşan insanların bağrışmalarına benzer. Yumuşak söyleme çabalarına rağmen kırıcıdırlar, yıkıcıdırlar, inciticidirler.)

 

Yunus’un ısrarla vurguladığı bahislerden biridir yerinde, zamanında, kıvamında kullanmak dili. Fakat Hz. Mevlâna’nın da dediği gibi; “Testinin içinde ne varsa dışına o sızar.” Bir Avrupalı mütefekkirin (Comte de Buffon) ifadesiyle; “Üslûb-u beyân ayniyle insandır.” Yine bir atalar sözünde geçtiği üzere “İnsanın alacası içindedir.” Toparlayarak ifade edelim: İnsanın sözü, özünün kelime kelime şekil bulmuş hâlidir.

Devam edelim.

Yunus diyor ki, bazı insanlar içlerinde taşıdıkları olumsuzlukları gölgelemek için ağızlarından çıkan kelimeleri doğal akışlarının dışında kullanma yoluna giderler. Tabiîliğini kaybetmiş bir yumuşaklıkla incelik, saflık, derinlik katmaya çalışırlar konuşmalarına.

Ama bir insanın ağzından çıkan kelimelerle ruh dili, vücut dili, beden dili at başı gitmiyorsa dilin inceliklerine vakıf olanlar ortaya çıkanın yapaylığını hemen anlarlar.

Yunus, dildeki bu yapmacıklığı, bugün bile bizi hayran bırakacak ince bir söyleyişle yüzyıllar öncesinden dile getiriyor. Altı kelimeyle bize hem belagat hem fesahat dersi veriyor. Tanzimat döneminin “edebiyat-ı sahiha” tartışmalarına ince bir gönderme yapıyor.

İkinci dizedeki “yumuşaklık” ifadesini semantik bağlamda düşündüğümüzde bu ibarenin dildeki inceliğe, narinliğe, ipeksiliğe karşılık geldiğini söyleyebiliriz. İşte böyle bir hasletin, niteliğin mayalandığı yer gönüldür.

Dolayısıyla burada kök salmayan, mayalanmayan kelimeler (düşünceler) dilde gerçek seslerini bulamaz, muhataplarının aklına ve gönlüne ulaşamazlar.

Yunus’tan aldığım ilhamla birçok küçürek deneme yazdım. Çoğu bir kenarda duruyor. Bu hafta da birkaç denemeye yer verip şimdilik bu bahsi kapatmak istiyorum.

Buyurun efendim, Yunus söyleyişiyle ete kemiğe bürünmüş “yumuşak” dört küçürek denemeyi okumaya.

Eskiden belki birkaç dostu görürüm diye çıkıp

Uzun uzun dolaşırdım aşina yerlerde.

Şimdi evden çıkasım yok,

Rastlarım korkusuyla uğursuzun birine.

Yaş almak öylece kalmakmış olduğun yerde.

...

“İnsandan insana şükür ki fark var.”

Tesellim bu dize.

Bazı insanlar çok güzel. 

Sözlükteki bütün güzel sözcükleri hak edecek kadar.

Giyinecek kadar bütün güzel sesleri.

Yüzlerinde, açtığında toprağın tüm renklerini kokacak bir gülün mahmurluğu, inceliği var.

Geleceğin aydınlık muştulayan kızıllığı var sözlerinde.

Elleri merhamet yoğurur onların, dilleri merhem gibidir.

Yoncaları goncalayan iksir var tebessümlerinde.

Tanrım! 

Bazı kulların çok güzel.

...

Sözde pişer hayallerin en olmazı. 

Sözde olur, sözde meyve verir.

Sözde çatlar, sözde göverir.

Sen bizi “imge”siz ve “kelime”siz bırakma Tanrım.

“Rüyâ”sız koma bir de.

O bizim sevgiye çıkan tek merdivenimiz tek elifimiz.

Çok kırgınım.

Bunun kimsenin umurunda olmamasına

Daha da kırgınım.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Muharrem Dayanç - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak T54 Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan T54 hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler T54 editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı T54 değil haberi geçen ajanstır.

01

Alperen Tayfun - Gönlünüze sağlık hocam. Bizler elimizdeki değerleri geç anlıyoruz.

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 19 Haziran 10:27
02

Muharrem Dayanç - @Alperen Tayfun 01 nolu yoruma cevabı: Teşekkür ederim.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 19 Haziran 19:30


Anket Sakarya'da yaşadığın için mutlu musun?