Adapazarı'nda ABD'li bir kadın misyoner

Sosyal54.com'da yayınlanan Adapazarı’nda 38 yıl boyunca misyonerlik faaliyeti yürüten Laura Farnham ve Adapazarı Ermeni Kız Okulu üzerine bir inceleme yazısını dikkatinize sunuyoruz.

+1
Haber albümü için resme tıklayın

Osmanlı’da 18. Yy. sonrası misyonerlik faaliyetleri önemli ölçüde artış göstermişti. Resmi olarak 27 Haziran 1810 yılında Amerika’da kurulmuş olan ABCFM (American Board of Commissioners for Foreign Mission) (Amerika Yabancı Misyon Temsilcileri Birliği), Amerikan Protestan misyonerlik teşkilatıdır. Board teşkilatının en önemli dış merkezlerinden biri yoğun Ermeni nüfusuna sahip Adapazarı olmuştur. American Board, kendisine hedef kitle olarak gayri-müslimleri seçmiştir. Amaç, Katolik, Gregoryan veya Ortodoks olan Hıristiyanları, Protestanlığa döndürmektir. Board teşkilatının Türkiye’de üç çalışma bölgesi vardı. Bu bölgelerden biri “Batı Türkiye” bölgesiydi. Board teşkilatının eğitim misyonu içerisinde yer alan, 1885 yılında eğitim hayatına başlayan Ermeni Kız Okulu da Adapazarı’nda kurulmuştur. Bu okul zamanla adından söz ettiren bir okul haline dönüşmüştür. Board’ın bu okula kurucu müdür olarak tayin ettiği ve emekleriyle okulu ihya eden isim Laura Farnham idi. Farnham mezun olduğu Mt. Holyoke İlahiyat okulunun geleneğini burada yaşatmış 25 yıl kurucu müdürlük olmak üzere 38 yıl boyunca misyonerlik çalışmalarını sürdürmüştür.


1830 sonrası Osmanlı Ermenileri batılılaşma endişesiyle çocuklarını iyi bir dini eğitim almaları için Amerikan Borad Teşkilatı’nın okullarına yollama düşüncesine girdiler. Bu okullara ilgi git gide arttı. Protestanlaştırmaya yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere Adapazarı’nda teşkilatlanan ve zamanla Osmanlı Devleti aleyhtarı hareketlerin odak merkezlerinden biri haline gelecek olan Adapazarı Protestan Ermeni Kız Mektebi’nin Adapazarı’nda çoğunlukla Ermeşe ve Bahçecik’te yaşamakta olan Ermeniler tarafından yoğun bir ilgiyle karşılanmıştı.  (Ekrem Saltık) Amerikan Board’un kendi belgelerinde belirtildiğine göre 1845 yılında 4  Ermeni kilisesi bulunan Adapazarı’nda yer alan yaklaşık 3000’den fazla evin 1000 kadarı Ermenilere aitti ve burada yaşayan 16000 kişinin 5000’i de Ermenilerden oluşuyordu (Herald, 1846: 80) Adapazarı’ndaki Evangelical Kilisesi, Bayan Farnham’a üç katlı bir evin kullanımını önermiş, masrafların karşılanması için gerekli fonlar ve okul ücretleri Ermeni Protestanlarının katkılarıyla karşılanmış, Amerikan Board’ın yöneticiler kurulu, okulun diğer tüm masraflarını üstlenmişti (Sezer, 1999: 340).


Farnham’ın Notlarında Adapazarı

“Adapazarı, İstanbul’un 90 mil güney doğusunda yer alır. 19. Yüzyılın ortasında at sırtında başkente 3 günde varılır. Daha sonra bu bölgeye Anadolu Tren Yolu yapıldı. Adapazarı, güzel ve temiz suların olduğu Sapanca Gölü ve Sakarya diye adlandırılan bir nehrin kenarındadır. Bu alan su kaynaklarıyla çevrilmiştir. Bu yüzden Adapazarı veya “Ada Pazar-Yeri” olarak da adlandırılır. Evlerin genellikle iki katı ve dükkânların bir katı ahşaptan ve kerpiçten yapılmıştır. Evlerin çoğu güzel bahçelerle çevrilmiştir. 1885 yılı civarında Ermeniler, Rumlar, Müslümanlar, Çerkezler  ve  Yahudilerden  oluşan  nüfus,  18.000  civarındaydı.  Şehrin  yaklaşık  15  mil uzaklığına kadar çok fazla Ermeni ve Rumların yaşadığı kasabalar bulunmaktadır.” (Linder, 2000: 11)

Farnham’ın Amerika’ya Dönüşü ve Okulun Taşınması

Farnham, Women’s Board’dan aldığı 3.000 dolarlık destekle bir mütevelliye ait Kozahane’yi yatılı bir okula dönüştürdü. 22 yatılı, 60 öğrenciye eğitim veren okul Amerika’dan gelen burslarla öğrencilere maddi destekte sağlıyordu. Okulun giderleri ve öğretmen maaşları yerel halkın maaşlarıyla karşılanıyordu. Okulun ilk öğretmenleri Leslie Parsons ve Charles Riggs isminde kadın öğretmenler olmuştur. Bu öğretmenler Adapazarı halkının kendilerine nezaket ve saygıyla yaklaştığını ifade etmiş, öğrenci sayısının da yıldan yıla arttığını ifade etmiştir. Okul daha sonra Anaokulu, ilkokul, hazırlık ve lise olmak üzere dört bölümlü hale gelmiştir.

Farnham’ın önderliğinde süren mücadele önemli sonuç vermiş, liseden iyi bir eğitimle mezun olan öğrenciler yine bu okulda öğretmenlik yapmıştır. Farnham, 1910 yılında Adapazarı’ndan 1 yıllığına Amerika’ya gitmiş fakat sağlığı el vermediği için dönememişti. 1919 yılına kadar New Castle-Maine’deki evinde yaşayan Farnham burada hayatını kaybetti.

I. Dünya savaşı sonrası ayrılıkçı hareketlerin hız kazanmasıyla okul ikinci ve son müdür olan Mary E. Kinney’in girişimleriyle İstanbul’a taşındı. Amerikan Kız Koleji binasına yerleşen okulun Üsküdar Amerikan Kız Okulu adıyla yeniden açılması takip etmişti.


Metin Kaynağı: Yazıda Akademisyenler; Füsun Çoban Döşkaya ve Ekrem Saltık’ın makalelerinden aktarımlar yapılmıştır. Bu önemli çalışmaları yaptıkları için kendilerine teşekkür ederiz.


Bu yazı Sosyal54.com sitesinden alınmıştır.

30 May 2020 - 17:27 - Yaşam --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak T54 Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan T54 hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler T54 editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı T54 değil haberi geçen ajanstır.

02

Objektif - Ermese ile Bahçecik şimdiki Adapazarının neresi oluyor? Adapazarı'nda bu isimde semt adı hiç duymadım.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 02 Haziran 08:53
01

Yüksel büyük akten - Bu okul 1873 de İzmit bahçecikten ten Adapazarı na gelmiş ve ilk yıl 24 öğrencisi vardır bir öğrenci Türk 9 öğrenci Rum 14 öğrenci ermeni dir 1921 de bir yıllığına İzmit e oradan da Üsküdar a taşımış TIR orada Üsküdar Amerikan kız koleji olarak devam etmiştir

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 31 Mayıs 16:29



Anket Doğumevi hastanesi PANDEMİ hastanesi olsun mu?